(untitled) (O`zbekiston tibbiyot ilmi, 2025)
Dolzarbligi. Nafas tizimi kasalliklaridan shifoxonadan tashqari pnevmoniya(ShTP) asoratlar bilan kechish xos bo‘lib bolalar orasida 20%gacha uchraydi. ShTP bilan og‘rigan bolalarda nafas yetishmovchiligidan tashqari, markaziy asab tizimida (MAT) aniqlanadigan asoratlar ham tez-tez kuzatilib turadi. Bu asoratlarga toksik – metabolik sindrom, talvasa sindromi, gipoksik ensefalopatiyalar kiradi. Tadqiqotning maqsadi. ShTPni bolalarda MAT va yurak zararlanishi bilan kechganda erta tashxislash, asoratlarni oldini olish va davolashni optimallashtirish. Tekshiruvlar va usullar. Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli klinikasida davolangan 48 ShTP bilan kasallangan bola kuzatilgan, va 14(29,16%) bolalarda toksik – metabolik sindrom, 12(25,00%)da yurak qon – tomir tizimi tomonidan patologik o‘zgarishlar aniqlangan. Nafas yetishmovchiligi darajalari, 02 saturatsiyasi ko‘rsatkichlari aniqlangan, miyaning ultratovush tekshiruvi, EKG va umumiy klinik-laborator tekshiruvlar o‘tkazilgan. Tadqiqotning natijalari. Bemor bolalarning 15 (31,25%) nafarida ShTPning og‘ir kechishi aniqlangan III darajali Ne belgilari, saturatsiya ko‘rsatkichi ≤85,0%, bosh miyada UTTtekshiruvida 16,6% gipoksiya belgilari. Davolangan bemor bolalarning 14(29,16%)da asab tizimi shikastlanishi belgilari (injiqlik 18 (37,5%), uyquning buzilishi 17 (35,41%), 12(25,00%)da yurak qon – tomir tizimi tomonidan patologik o‘zgarishlar aniqlangan (QRS kompleksining pasayishi15(31,25%), Giss tutamining o‘ng oyoqchasi 7( 14,58%) va chap oyoqchasi 4(8,33%) nafarida qisman blokadasi kuzatilgan. Xulosa. ShTP og‘ir kechishini, MAT va yurak shikastlanishini erta tashxislash va davolashni optimallashtirish uchun, Ne belgilarini, o‘pkaning rentgen, UTT, MSKT hamda EKGlarni o‘tkazish, 02 saturatsiyasini ko‘rsatkichini aniqlash va korreksiya qilish, bolalar nevropatologi va kardiologi maslaxatlarini olish kerak.