POST-COVID DAVRIDA BRONXIAL ASTMALI BOLALARDA KLINIK-LABORATOR KO‘RSATKICHLAR O‘ZGARISHLARI VA ULARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI (O`zbekiston tibbiyot ilmi, 2025)
Аnnotatsiya. COVID-19 pandemiyasi ko’plab surunkali kasalliklarning klinik kechishini sezilarli darajada o’zgartirdi. Аksariyat bolalarda infektsiya nisbatan engil kechishiga qaramay, post-COVID davrida bronxial astma bilan og’rigan bemorlarda funktsional buzilishlar, immun disbalans va biokimyoviy o’zgarishlar ko’proq uchramoqda. Bu o’zgarishlar kasallik og’irligiga, xurujlar tez-tez takrorlanishiga va bazis terapiya samaradorligiga ta’sir ko’rsatishi mumkin. Tadqiqot maqsadi: post-COVID davrida bronxial astma bilan kasallangan bolalarda klinik va laborator ko’rsatkichlarni hamda ularning korrelyatsion bog’liqliklarini aniqlash. Materiallar va usullar. COVID-19 infektsiyasini o’tkazgan bronxial astma (BА) bilan kasallangan bolalarning immun holatini har tomonlama o’rganish maqsadida klinik-laboratoriya tadqiqoti o’tkazildi. Unga yoshi 7 dan 15 yoshgacha bo’lgan 135 nafar bola jalb etildi. Barcha bemorlar pediatriya statsionar va ambulator bo’limlari sharoitida kuzatuvda bo’ldilar. Natijalar va muhokama. Hirillash davomiyligi bilan kaliy (K⁺) o’rtasida o’rtacha kuchli bog’liqlik topildi (r = +0,57), kaltsiy (Ca²⁺) bilan esa kuchsiz teskari bog’liqlik kuzatildi (r = –0,37). Yillik xurujlar soni kaltsiy bilan salbiy korrelyatsiyaga ega edi (r = –0,42), ammo kaliy (r = +0,80) va fosfor (P) (r = +0,71) bilan kuchli ijobiy bog’liqlik aniqlandi. Bu natijalar BА klinik belgilari kaliy va fosfor kabi mikroэlementlar bilan to’g’ridan-to’g’ri bog’liqligini va kasallik kechishini og’irlashtirishi mumkinligini ko’rsatadi. Barcha guruhlarda kaliy va fosfor o’rtasida ijobiy bog’liqlik kuzatildi, og’ir BА holatlarida esa koэffitsientlar yuqoriroq bo’ldi (r = 0,78 va r = 0,65). Xulosa. Аniqlangan mikroэlement o’zgarishlari ularning bronxial astma patogenezidagi ahamiyatini tasdiqlaydi, ayniqsa virusli infektsiya sharoitida, va ularni kasallik og’irligining qo’shimcha markerlari hamda terapiya samaradorligini baholash mezonlari sifatida qarash mumkin.